گروه كوهنوردی همت شميران - شمیران کوه - همایش کویرنوردی استان یزد - کویر بافق ( درانجیر )

همایش کویرنوردی استان یزد - کویر بافق ( درانجیر ) - 08-07-06/10/86 پنجشنبه 1386/10/13 7:35

چکیده

همایش کویرنوردی استان یزد - کویر بافق ( درانجیر )

تاریخ اجرا : 08-07-06/10/86 - مدت برنامه سه روز

شرکت کنندگان از گروه همت شمیران : بویه سادات نیا – رضا نساج ستوده – فریبرز روزبهانی ( نگارنده گزارش )

روز نخست،پنجشنبه 06/10/86 : ساعت 10 صبح افتتاحیه و در ساعت ۱2 رفتن با خودرو به سوی روستای صادق آباد انجام شد.سپس در نخلستان های صادق آباد پس از صرف نهار،کویر نوردی به مسافت ۱۵ کیلومتر به سمت تپه های ماسه بادی ( ریگزار )و کمپ اصلی انجام گرفت.

روز دوم، جمعه 07/10/86 : ساعت ۶ صبح برخاستن و ساعت ۷ صبح رهسپار شدن به کویر و دریاچه نمک به مسافت ۱۷ کیلومتر انجام شد سپس ساعت ۱3:45 پس از صرف نهار در منطقه چشمه آب شیرین کن (نیزار) و برگشت به کمپ اصلی و شب را در باقرآباد ماندیم .

روز سوم، شنبه 08/10/86 :ساعت ۶ صبح برخاستن و پس از صرف صبحانه ساعت ۸ صبح بازدید از قلعه روستای باقرآباد ، مزرعه پرورش شتر مرغ و معدن شرکت سنگ آهن چغارت انجام شد .

آشنایی با شهر بافق

شهر بافق در دوران پیش از اسلام نیز وجود داشته و جزو قلمرو هخامنشیان، اشكانیان و ساسانیان بوده است. در روزگار ساسانیان منطقه یزد، از جمله شهر بافق رو به آبادی نهاد و از جایگاه ویژه ای برخوردار گردید. بافق در روزگار عثمان بن عفان به دست مسلمانان تسخیر شد.

موقعیت جغرافیایی بافق : بافق با مساحتی حدود 8/17633 کیلومتر مربع در 110 کیلومتری جنوب شهر یزد و در حاشیه کویر مرکزی ایران قرار دارد . این شهرستان از سوی شمال به اردکان و از غرب به یزد و مهریز و از جنوب به کرمان و از شرق به کویر لوت محدود است .بلندی این شهر از سطح دریا 995 متر می باشد و حداکثر ارتفاع این شهرستان مربوط به کوه بن لخت با ارتفاع 3002 متر از سطح دریا و حداقل ارتفاع ، کویر در انجیر با 905 متر ارتفاع از سطح دریا می باشد . آب و هوای شهرستان بافق در تابستان گرم است .

مردم بافق: دارای 56000 نفر جمعیت می باشد و نژاد مردمان این منطقه آریایی و ایرانی است زبان این منطقه فارسی و با گویش بافقی-یزدی می باشد و اکثریت آنان مسلمان – شیعه می باشند.

منطقه حفاظت شده کوه بافق : 90000 هکتار می باشد که در آن گونه های شاخص گیاهی بادام کوهی ، پسته وحشی ، چوبک ، تاغ ، گز ، انجیر وحشی و جامعه جنگلی ارس می باشد و همچنین گونه های جانوری یوزپلنگ ، کل و بز ، قوچ و میش ، پلنگ ، جبیر ، گربه وحشی ، کاراکال ، خرگوش ، عقاب ، کبک وجود دارد .

معادن بافق :ا- معدن چغارت تامین کننده کارخانه ذوب آهن اصفهان در 12 کیلومتری شمال شرقی بافق 2- معدن سنگ آهن ( سه چاهون) در 46 کیلومتری بافق3-معدن سرب و روی کوشک 50 کیلومتری شمال شرقی بافق4-معدن فسفات اسفوردی در 15 کیلومتری شرق چغارت و . . .

براریگ بافق : شامل تپه ریگ های روان (sand-dune لغت عربی : رمل ) با وسعت زیاد می باشد از گذشتگان گفته شده است ریگهای روان تا محل پمپ بنزین ( دروازه شهر ) که امروز منطقه مسکونی شده است ادامه داشته ولی همین ریگهای روان امروز تپه های دیدنی را در جاده قطرم و دهستان مبارکه و حسن آباد ( محل برگزاری همایش کویرنوردی ) بوجود آورده است که بسیار دیدنی و جلوه خاصی به کویر می بخشد .

اماکن تاریخی : امامزاده عبدالله يكی از بنایی عالی است كه از حیث سبك و گنبد و كاشی كاری و تزئینات داخلی اثری ارزشمند محسوب می شود و در بافق قرار دارد. بدنه اتاق مرقد با كاشی های مسدس لاجوردی و با حاشیه سیاه و سفید از آثار قرن 8 و 9 هجری پوشیده شده است. سقف داخلی بنا گنبدی مقرنس كاری شده است و دیواره و گوشواره های زیر گنبد رنگ آمیزی و نقاشی شده است. كتبیه های امامزاده به خط حسین یزدی و عمل حسن ولددین جعفر استاد معمار باشی است.

مناطق کویری و بیابانی استان یزد :

1- منطقه کویری درانجیر با مرکزیت روستای خرانق ( اردکان )2- منطقه حاجی آباد زرین ( حاجی آباد زرین )3- منطقه کویری براریگ بافق 4- منطقه کویری رستاق ( عصر آباد – جعفرآباد ) 5- منطقه بیابانی توران پشت (توران پشت )6- منطقه کویری سیاه کوه ( چاه افضل )7- منطقه حفاظت شده کالمند – بهادران ( قلعه زین الدین )7- منطقه کویری رباط پشت بادام ( قلعه رباط )9- منطقه کویری قره تپه هرات (تاج آباد )10- منطقه کویری کفه ابکوه و تاغستان 11- منطقه کویری روستای پیرحاجات

سفرنامه :

ساعت 21:00 روز 05/10/86 طبق قراری که داشتیم به اتفاق بویه سادات نیا – رضا نساج ستوده و اینجانب ( فریبرز روزبهانی ) از طریق ترمینال شرق بوسیله اتوبوس راهی شهریزد شدیم ( 6000 تومان بلیت اتوبوس برای یزد بود ) ساعت 4:45 بامداد روز 06/10/86 به شهر یزد رسیدیم و از آنجا با آژانس بوسیله خودرو سواری به سوی شهر بافق رفتیم ( البته اتوبوس در ساعت معین بافق – یزد تردد دارد و به مبلغ 1000 تومان می باشد ) ساعت 6:30 به تربیت بدنی بافق رسیدیم و تا زمان آغاز همایش آنجا استراحت کردیم پس از صرف صبحانه در سالن اصلی تربیت بندی در ساعت 10:00 مراسم آغازین همایش شروع شد ضمنا یادآوری گردد تعداد 300 نفر از استانهای تهران ، فارس ، اصفهان ، یزد و . . . در این همایش شرکت کرده بودند پس از معارفه مسئولین اجرایی همایش سخنرانی دکتر کردوانی از استادان دانشگاه و پژوهشگران کویر با همین موضوع ارائه شد گزیده چند از سخنرانی ایشان به شرح ذیل می باشد :

- کویر با بیابان متفاوت می باشد در کویر تبخیر آب از میزان بارندگی در سال پایین تر می باشد و بصورت زمین های پف کرده و همچنین شوره زار می باشد و قابل گسترش نمی باشد ولی بیابان شامل نواحی بدون پوشش گیاهی و جانوری می باشد و قابل گسترش می باشد و همچنین میزان بارندگی بطور محدود می باشد از نظر ایشان لوت بیابان است و گرمترین نقطه زمین در آنجا قرار دارد .

- بزرگترین کویر دنیا کویر مرکزی ایران می باشد و پس از آن کویری در بولیوی قرار دارد .

- نام کویر بافق کویر درانجیر می باشد و به سوی یزد و طبس امتداد دارد .

- به جهت نمکزار بودن کویر ، مناسب کشاورزی نمی باشد .

- از کویر می توان مواد معدنی استخراج نمود و چون تجدید شونده است مانند معادن عمر محدود ندارد بطور نمونه باروت از کویر بدست می آید و . . .

- می توان انرژی را از آفتاب و باد از این مناطق ( کویری ) تامین کرد و با توجه به این موقعیت اشتباه است از سوختهای فسیلی استفاده شود .

- کلوت فقط در ایران و لوت وجود دارد .

- ماسه بادی یا ریگ متفاوت با شن می باشد( اندازه شن به اندازه حبه قند است )

- با توجه به داشتن نیترات پتاسیم در شوره زار کویر می توان بجای کود در کشاورزی از آن استفاده نمود .

پس از پایان سخنرانی ایشان و معارفه با مسئولین اجرایی ( لازم بذکر است جهت شرکت در این همایش به ازای هر نفر 10000 تومان گرفته شد البته تمام هزینه اقامت و تغذیه به عهده مسئولین همایش بود) به روستای باقرآباد حرکت کردیم که 30کیلومتری غرب بافق واقع شده است و بعد از آن به روستای صادق آباد در ادامه رسیدیم که آنجا ناهار را به اتفاق صرف کردیم در این روستاها باغهای درخت خرما ( نخل ) موجود بود و زیبایی خاصی به آنجا داده بود البته در سالهای گذشته به جهت بارندگی کم و همچنین مشغول شدن افراد بومی در شرکتهای تابعه بافق و کم توجه ای آنان باعث ازبین رفتن درختان بسیاری شده بود که به نظر می رسد سازمانهای مربوطه می بایست چاره ای در این خصوص بیاندیشند بهرروی بعد ار آن همه به سوی محل ریگزار (ماسه های بادی یا ریگهای روان ) حرکت کردیم در آنجا تپه های ریگی زیادی واقع شده بود و دوتا از مرتفع ترین این تپه ها که جلوه خاصی هم داشتند که مردم بومی به آنجا کوهریگ می گفتند هم گذر کردیم ( ساکنین کویر چه اینجا بافق ، اردکان ، یزد یا مرنجاب و یا خور و بیابانک ، جندق ، روستای مصر که من رفتم به هیچ عنوان از واژه عربی "رمل"برای ریگزار استفاده نمی کنند ) ساعت 17:00 پس از عبور کامل از ریگزار به محل کمپی که در نظر گرفته بودند رسیدیم آنجا یک محوطه به اندازه نصف زمین فوتبال بود که پیشتر کاملا صاف شده بود و برای آسایش بیشتر دستشویی صحرایی هم برپا کرده بودند شب آنجا پس از صرف شام و برپایی چادر آنجا اقامت داشتیم که پیش از خواب در کنار کمپ بچه های یزد که آتشی هم روشن کرده بودند رفتیم و با آنان گپی هم زدیم بعد از آن هم خوابیدیم لازم بذکر است هوا شب در آنجا بشدت سرد بود.

صبح 07/10/86 ساعت 6:00 از خواب برخاستیم و ساعت 7:00 صبحانه را خوردیم و سپس 7:30 به سوی نمکزار حرکت کردیم در ابتدای مسیر به روستای حسن آباد که خالی از سکنه بود رسیدیم که اینجا هم درختان خرما ( نخل ) موجود بود و متاسفانه با توجه بدلایل ذکر شده در حال تخریب بودند و بعد از آن در کویر که زمین پف کرده و نمکزار هم بود گام برداشتیم و به سوی دریاچه نمک رهسپار شدیم در این قسمت فاقد پوشش گیاهی بود البته در ابتدا به مانند ریگزار یک نوع گیاهی خاری شکلی روییده بود که محلی ها به آن شوره می گفتند ( بجزء این ، گیاه دیگری به نام اشنان موجود بود - به میزان کمتر - در گذشته این گیاه را می جوشیدند و برای شستشو استفاده می کردند )

در حدود ساعت 10:30 به دریاچه نمک رسیدیم این نقطه از سایر جاهای دیگر گودتر بود بخاطر همین تمامی آبهای روان اطراف به این نقطه جمع می شد به دلیل آوردن املاح نمک از سایر قسمتها به اینجا دریاچه نمک را شکل داده بود که در نوع خود منحصر بفرد بود و زیبایی خاص خود را داشت پس از اقامت یک ساعت و استفاده از زیبایی های منطقه به سوی نیزار حرکت کردیم ( البته برنامه حرکت از نمکزار به نیزار بود که بدلیل زیاد بودن نفرات و از دست دادن زمان از طریق جاده به سوی نیزار رفتیم ) پیش از نیزار در یکی از باغهای اطراف نهار - 13:45-را به اتفاق صرف کردیم و بعد از آن به سوی نیزار رفتیم ساعت 16:00 نیزار بودیم این منطقه به جهت سبز بودن برای اهالی بافق جذابیت خاصی داشت و برای تفریح به این منطقه می آمدن تانزدیکی نیزار جاده خاکی بود که هر خودروی می توانست به این منطقه بیاید چشمه آب شیرین در وسط شورزار و رویش نیزار جلوه ویژه ای به این محل داده بود پس از ماندن یکساعتی با اتوبوسی که قبلا هماهنگ شده بود به کمپ اصلی برگشتیم و چادرها و وسایل را جمع آوری کردیم به روستای باقر آباد برگشتیم ( لازم بذکر است دورتادور ریگزاری که روز گذشته از آن عبور کردیم جاده وجود داشت و دسترسی به ریگزار را برای عموم خیلی هموار کرده بود )و شب را در مسجد و حسینیه گذراندیم

صبح 08/10/86 پس از استراحت بیدار شدیم به مناسبت عید غدیر یک نوع آش محلی بنام کمچه برای صبحانه پذیرایی کردند که بسیار خوشمزه بود و بعد رفتیم بازدیدی از قلعه باقرآباد داشتیم که در دوران زندیه ساخته شده بود و گویا در گذشته تمامی اهالی آن منطقه در این محل زندگی می کردند که معماری مخصوص منطقه یزد را داشت

و سپس به مزرعه پروش شترمرغ در نزدیکی بافق رفتیم و بازدیدی هم از آنجا داشتیم و در آخر به محل سنگ معدن چغارت در نزدیکی شهر بافق رفتیم که از آنجا هم دیدن کردیم و در نهایت در پارک آهنشهر ناهار خوردیم و برنامه همایش به پایان رسید ( جا دارد از تمامی کادر اجرایی استان یزد – بافق سپاسگزاری نمایم ، جهت اجرای برنامه بسیار زحمت کشیدند ) و بوسیله یک خودرو سواری از بافق به یزد رفتیم وساعت 15:00 با اتوبوس به تهران برگشتیم و برنامه را به پایان رساندیم.

باسپاس - فریبرز روزبهانی۱۲/۱۰/۸۶

نوشته شده توسط مدیریت وبلاگ | لینک ثابت |